Trudna rzecz jest jeden język drugim językiem dostatecznie wyrznąć.

-- Jan Leopolita (1523--1572)

Rodzaje książek informatycznych

Mam zasadę dotyczącą książek informatycznych: nie kupuję niczego, co ma w tytule nazwę konkretnej technologii. (Purystów z góry przepraszam za użycie tego słowa, mając świadomość jego pretensjonalności; ale nie znam innego polskiego określenia, które by zbiorczo obejmowało konkretne języki programowania, systemy operacyjne, platformy wykonawcze, serwery aplikacji, architektury itd.) Po pierwsze, technologie pojawiają się i znikają, wciąż ukazują się ich nowe wersje, i w efekcie czas życia książki opisującej, dajmy na to, konkretną implementację jakiegoś języka programowania na ogół bywa nie dłuższy niż kilka lat. Można wręcz mówić o „okresie półtrwania”, po którym połowa informacji zawartej w książce jest już nieaktualna. Po drugie, i może ważniejsze, tego typu publikacje często wnoszą niewielką wartość dodaną w porównaniu do dokumentacji: od książki oczekuję, że nie tylko przekaże mi suche instrukcje, ale także idee, które w jakiś sposób wzbogacą mój warsztat i zostaną ze mną na dłużej. Dlatego do poduszki wolę poczytać o uczeniu maszynowym za pomocą metod jądrowych niż o bebechach serwera aplikacyjnego.

Wreszcie rozumiem monady!

Pierwszy raz zetknąłem się z nimi dobrych osiem lat temu, przy okazji nauki Haskella; wtedy jednak nie starczyło mi cierpliwości, aby zaznajomić się z podstawami teoretycznymi. Sprawy nie ułatwiał fakt, że trudno o naprawdę przystępne i zrozumiałe wprowadzenie do tego tematu: wygląda na to, że każdy adept Haskella, zrozumiawszy monady, pisze na ten temat własny tutorial. Ja się powstrzymam od tego naturalnego odruchu i po prostu odeślę do niesamowicie szczegółowego, ośmioczęściowego cyklu artykułów autorstwa Mike'a Vaniera, który -- wreszcie! – sprawił, że coś mi „zaskoczyło” w umyśle. Zamiast tego w tym wpisie wynotuję najważniejsze spostrzeżenia, jakie zapamiętałem, a potem pokażę dwie wersje pewnego kodu operującego na sekwencjach bitów: niemonadyczną i napisaną z użyciem monady state.

Rich Hickey, autor Clojure, wyrasta na Steve'a Jobsa nowoczesnych języków programowania – przynajmniej jeśli idzie o sposób prezentacji swoich dzieł. Oto kilka dni temu na grupie dyskusyjnej Clojure pojawiło się ogłoszenie, że Rich wystąpi na najbliższym spotkaniu nowojorskiej grupy użytkowników Clojure, że strumień wideo z wystąpienia będzie nadawany na żywo i że zaprezentowane zostanie „coś nowego”.

Jest niedzielny poranek, siedzę w pociągu relacji Szczecin–Warszawa i właśnie wyciągnąłem laptopa, aby spisać wrażenia z trzeciej edycji konferencji java4people, która odbyła się wczoraj w Szczecinie, póki jeszcze nie okrzepły i nie rozmyły się.

Dziś chciałbym zaprezentować kolejny stworzony przeze mnie przykład wykorzystania Clojure w praktyce – program Smyrna. To proste narzędzie do przeszukiwania korpusów: umożliwia łatwe zindeksowanie zbioru dokumentów w formacie HTML, wyszukanie wystąpień interesującego nas leksemu i stworzenie listy frekwencyjnej słów.

O jednej z nowych cech Clojure 1.2 dowiedziałem się dopiero niedawno, bo jej wprowadzenie przeszło właściwie bez echa. Może dlatego, że to optymalizacja niewidoczna na zewnątrz; jednak rozwiązuje ważny problem i dlatego warto mieć świadomość jej istnienia. Chodzi o locals clearing, które tłumaczę na polski jako „czyszczenie lokalnych dowiązań”.

To jest druga część minicyklu zapoczątkowanego artykułem o zipperach. Temat ten zaprezentowałem również podczas wystąpienia na spotkaniu Warszawa JUG. Dostępne są slajdy z tej prezentacji (uwaga: slajdy mają postać oskryptowanego HTML; należy je oglądać w Firefoksie lub którejś przeglądarce WebKitowej). Można również obejrzeć nagranie wideo wystąpienia, niestety ze słabą jakością dźwięku.

Lubię rozwiązywać problemy przy użyciu narzędzi, których dotychczas nie znałem albo znałem tylko teoretycznie, na zasadzie „wiem, że istnieje coś takiego i do czego z grubsza służy”. Jeszcze przyjemniej jest, kiedy uzyskane rozwiązanie okazuje się czytelniejsze, zrozumialsze, szybsze albo pod innymi względami lepsze niż wersja używająca tylko dotychczasowego „arsenału”. W tych dniach zdarzyło mi się tego doświadczyć dwukrotnie, gdy pracowałem nad Fablo.

Niniejszy artykuł jest pierwszym z dwuczęściowego minicyklu, stanowiącego demonstrację wykorzystania Clojure w praktyce do prostego, acz nietrywialnego zadania, na które natknąłem się w codziennej pracy. Dzisiejsza część może wydać się mało interesująca i mocno teoretyczna, ale mam nadzieję, że następny odcinek pokaże, jak można ją ciekawie wykorzystać (na razie nie zdradzę, jakie to wykorzystanie).

Jacek Laskowski podaje ciekawy przykład wykorzystania monad w Clojure -- aplikowanie kolejnych funkcji do wyrażenia, dopóki ma ono wartość nie będącą nil. Przykład mi się podoba, bo jest prosty, ale nie trywialny – wykorzystuje monadę maybe do eleganckiego rozwiązania rzeczywistego problemu. Jest to w dodatku problem, z którym borykają się czasem programiści piszący w Javie, co widać choćby w tym wątku.